روز ملی کیفیت؛ نماد یا راهبرد؟
هجدهم آبانماه، بهانهای برای جشنهای نمادین است یا بستری راهبردی برای نهادینه کردن فرهنگ کیفیت و بهبود مستمر در سازمانها؛ کارشناسان تاکید میکنند که تبدیل این مناسبت به یک فرآیند یادگیری سازمانی، کلید تمایز و کسب اعتماد ذینفعان در فضای رقابتی امروز است.
قبل از پرداختن به موضوع لازم است به تعریفی درست از معنای کیفیت به پردازیم
کیفیت به معنای دستیابی به استانداردهای از پیش تعیین شده است. با توجه به این تعریف ابتدا استانداردهای تولید محصول یا ارایه خدمت مشخص شده و سپس فعالیت ها در جهت دستیابی به ایناستانداردها انجام می شود و استانداردها را برای داده ها (شامل مواد، نیروی انسانی، تجهیزات، فضا، پول و…) و فرآیندها در نظر می گیرند.
استانداردها با توجه به نیازها و انتظارات مشتری ها مشخص می شوند. با توجه به ظرفیت و توانایی فرآیندها و متغیرهای مؤثر بر محیط ارایه خدمت، استانداردها را به طور عام نمی توان تعمیم داد و برای هر خدمت با توجه به شرایط محیطی و مشتری های آن شاید لازم باشد استانداردهای مخصوص به خود تعیین شود و فعالیت ها در جهت دستیابی به آن استانداردها (حداقل های قابل قبول) صورت پذیرد.
کیفیت به معنای کار درست را بار اول صحیح انجامدادن و بارهای بعد بهتر از بار اول انجام دادن است. تعریف فوق متضمن تصمیم گیری کیفی است. زیرا بسیاری از کارها هستند که انجام می گیرند ولی آن کارها در راستای رسالت سازمان و دستیابی به هدف یا آرمان مشترک ترسیم شده برای سازمان، نیست؛ این تعریف دارای عملکرد کیفی نیز می باشد چرا که کارهای درست به طور صحیح انجام داده می شوند.
زمانی که فرآیندها برای تولید محصول یا ارایه خدمت عمل می کنند، دوباره کاری، کار های اضافی، کارهای موازی اتفاق افتاده و اتلاف منابع نیز وجود دارد با انجام صحیح امور می توان دوباره کاری، موازیکاری و اتلاف منابع را به حداقل رساند.
در نهایت تعریف بالا متضمن ارتقای مستمر نیز خواهد بود. زیرا کارهای درستی که بار اول صحیح انجام شدهاند در دفعات بعد بهتر از بارهای قبل صورت می گیرند و تلاش بر این است که دوباره کاری و کارهای اضافی و اتلاف منابع در دفعات بعد کمتر از دفعات قبل ارایه خدمت یا تولید محصول باشند و این مفهوم ارتقای مستمر را بیان می کند.
با توجه به اهمیت موضوع کیفیت ، در تقویم رسمی ما هیجدهم آبان به عنوان روز ملی کیفیت نام گذاری شده و هر سال برنامه هایی در گرامیداشت این روز اجرا میشود
باید توجه داشت که روز ملی کیفیت (۱۸ آبانماه) فرصتی ارزشمند برای بازنگری در نظام مدیریتی و تقویت فرهنگ کیفیت در سازمانهای کشور است. در دنیای رقابتی امروز، کیفیت نهتنها عامل تمایز سازمانها، بلکه معیاری برای اعتماد و رضایت ذینفعان محسوب میشود.تبدیل این روز از یک رویداد نمادین به بستری برای یادگیری سازمانی و مشارکت کارکنان، میتواند اثربخشی آن را بهصورت چشمگیری افزایش دهد.
در سالهای اخیر، مفهوم «کیفیت» از محدودهی کنترل فنی خارج شده و به فلسفهای مدیریتی برای بهبود مستمر عملکرد تبدیل شده است. در ایران، تعیین ۱۸ آبان بهعنوان روز ملی کیفیت نشاندهندهی توجه حاکمیت و جامعه به این مقولهی راهبردی است.
پرسش اصلی این است که این روز تا چه اندازه توانسته به نهادینهسازی فرهنگ کیفیت در سازمانها منجر شود؟ پاسخ به این پرسش نیازمند تحلیل ابعاد فرهنگی، ساختاری و مدیریتی کیفیت در کشور است.
کیفیت زمانی معنا مییابد که در فرهنگ سازمانی ریشه داشته باشد. اگر کارکنان درک روشنی از استانداردها،مسئولیتپذیری و بهبود مستمر نداشته باشند، هیچ نظام مدیریتی پایداری ایجاد نخواهد شد.
روز ملی کیفیت میتواند فرصتی برای:آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی،ارزیابی عملکرد فرآیندهای سازمانی،و ترویج نوآوری در نظام ارائه خدمات باشد.
با این حال، در بسیاری از سازمانها، برنامههای این روز به شکل نمادین اجرا میشوند و فاقد پیوند واقعی با اهداف استراتژیک سازمان هستند. لازم است این مناسبت بهصورت ساختاری در تقویم کاری سازمانها گنجانده شود و نتایج آن در شاخصهای ارزیابی عملکرد سالانه لحاظ شود.
لذا اهمیت روز ملی کیفیت را به اختصار می توان در چهار بخش خلاصه کرد:
۱. ترویج فرهنگ کیفیت: کارکنان با یادگیری استانداردها و روشهای بهبود مستمر، رفتارهای مبتنی بر کیفیت را در سازمان نهادینه میکنند.
۲. بازنگری در فرآیندهای مدیریتی: این روز فرصتی است تا مدیران عملکرد واحدها و فرآیندها را ارزیابی کرده و نقاط ضعف و قوت را شناسایی کنند.
۳. افزایش مشارکت کارکنان: برنامهها و کارگاههای مرتبط با کیفیت، انگیزه کارکنان را افزایش میدهد و حس مسئولیتپذیری ایجاد میکند.
۴. پیوند با استراتژی سازمان: ارتباط روز ملی کیفیت با اهداف و برنامههای بلندمدت، اثرگذاری آن را چند برابر میکند.
برای تحقق اهداف مرتبط با این روز باید به این باور برسیم که ” روز ملی کیفیت” تنها یک مناسبت تقویمی نیست، بلکه ابزاری راهبردی برای تقویت فرهنگ یادگیری، پاسخگویی و تعالی سازمانی است.
مدیران باید این روز را فرصتی برای گفتوگو، هماندیشی و بازنگری در فرآیندهای مدیریتی بدانند و از آن برای جهتدهی مجدد به مسیر توسعه کیفیت بهره گیرند.
